Syberyjskie przygody Chmurki. Wojny dorosłych – historie dzieci

wpis w: Dla dzieciaków-uczniaków | 0

chmurka1W rodzinie mojego męża była ciotka, która po latach zesłania wróciła z Syberii. Jej majątek znalazł się po II wojnie w granicach ZSSR (dzisiejsza Białoruś), męża zabili Sowieci po 17 września, nie miała dzieci. Zamieszkała więc u swojej dalszej rodziny pod Lublinem, w domu babci mojego męża. Ciotka wróciła ze wschodu schorowana, nie mogła pracować. Nie chciała być dla nikogo ciężarem, więc za okazywaną jej pomoc, utrzymanie i dach nad głową odwdzięczała się pięknymi serwetami i obrusami, które robiła całymi dniami. Dziś kilka tych serwet należy do nas. Dotykami ich z czułością.Historia ciotki przypomniała mi się, gdy sięgnęłam po książkę Doroty Combrzyńskiej – Nogali Syberyjskie przygody Chmurki. To opowieść o niezwykłych losach Anny Szwykowskiej – Michalskiej, którą nazywano w dzieciństwie Chmurką.

Tytułowa bohaterka została wywieziona wraz z matką, babką i dwiema ciotkami na Syberię. Dwaj pradziadkowie Chmurki założyli w końcu XIX wieku hutę szkła nad Niemnem niedaleko Lidy. Szklane wyroby tej huty były znane tak w Polsce, jak i za jej granicami. Gdy 17 września 1939 roku Polskę zaatakowała armia sowiecka rodzina Chmurki została uznana za wrogów ludu, kapitalistów i wrogów klasowych. Skonfiskowano więc ich mienie, mężczyzn zamordowano a kobiety zostały skazane na 25 lat łagru w syberyjskiej tajdze.

Chmurka opuszczała Polskę jako mała dziewczynka. Niewiele zapamiętała ze swojej ojczyzny. Matka, babka i ciotki musiały zamienić komfortowe życie na walkę o przetrwanie. Książka jest napisana niezwykle – z perspektywy dziecka, które nie rozpacza za ojczyzną, nie tęskni za dobrobytem, bo mało pamięta to, co było kiedyś w Polsce. Chmurka dorasta na Syberii. Zaprzyjaźnia się z kotem Katafiejem Katafiejewiczem, ma swoich rosyjskich przyjaciół Ilię, Krzywą Natkę i Wasyla – (…) TERAZ Chmurki pełne było niesamowitych doznań i przeżyć. Jej teraz na Syberii różniło się od teraz jej babci, mamy i ciotek jak dzień od nocy. Tutaj pamięta wszystko, każdą chwilę, każde wrażenie, jak wielobarwny album wspomnień (…). Po pewnym czasie kobietom nadano status ewakuowanych a ich wyrok został anulowany. Mogły się przenieść do kołchozu. Tam dziewczynka zaczęła uczęszczać do rosyjskiej szkoły. Do Polski wróciła w roku 1946. I znowu była obca – tępiono jej rosyjski akcent, powoli przystosowywała się do polskich warunków.

Czytamy o Chmurce i jej trudnym życiu i rozmawiamy o skomplikowanych losach wielu polskich rodzin, o dalekiej Syberii, przedwojennych granicach Polski, pogmatwanej historii powojennej naszego kraju a także dzisiejszej roli Rosji w świecie. Dziewczyny szybko dostrzegają, że świat nie jest biało – czarny, sporo w nim szarości. Jednocześnie wydaje mi się, że rozumieją Chmurkę, która straciła ojczyznę dwa razy – wyjeżdżając z Polski i ponownie – opuszczając Syberię. Polecam serdecznie! Lektura obowiązkowa!

Syberyjskie przygody Chmurki
Autor: Dorota Combrzyńska – Nogala
Ilustracje: Maciej Szymanowicz
Wydawnictwo Literatura, 2014

Zostaw Komentarz